De computer kan meer dan je denkt

Een interview met Dr. Maurits Kaptein

Computer alleskunner?

“John von Neumann, een fantastische wiskundige en wel ‘de peetvader van de computer’ genoemd, kreeg regelmatig de vraag wat voorbehouden is aan mensen dat computers niet kunnen. Zijn antwoord: ‘vertel mij precies wat een computer niet kan, dan maak ik er een die juist daartoe in staat is.’ Het punt is dat als je een vraagstuk of taak goed definiëert, dan kan een computer het oplossen. Dan ben je eigenlijk bezig mensen beter te leren beter programmeren, dan dat er sprake is van machine learning. Zodra mensen het vraagstuk weten te definiëren in de vorm van ‘als dit… dan dat’, kan een computer daarmee uit de voeten.”

Van A naar B

Bij het inschatten van de waarde en impact van nieuwe technologie is het niet alleen van belang wáár je naar kijkt, maar ook wíe er kijkt. Neem de eerste zelfrijdende auto, in 2005 voor het eerst gebruikt door wetenschappers van Stanford University. Dat was een omgebouwde Volkswagen, die autonoom 200 kilometer door de woestijn reed in 10 uur. Vanuit het perspectief van een Dakar rallyrijder stelt dat niks voor. Maar wat er daadwerkelijk gedemonstreerd werd, was niet de vervanging van de autocoureur, maar dat computers autonoom dingen van A naar B kunnen verplaatsen. Dat tochtje kondigde de vervanging aan van allerlei mensen die spullen van A naar B brengen: vrachtwagenchauffeurs, postbodes, havenwerkers die containers verplaatsen. In de magazijnen van Amazon hebben computers inmiddels het grootste deel van de logistieke werkzaamheden overgenomen.”

Verkooprobot

“Als je niet weet waar je kijken moet en wat de stand van zaken is, is het lastig om te zeggen welke technologie welke beroepen snel of op den duur zal vervangen. Laten we het voorbeeld nemen van een verkoper in de winkel. Die loopt naar mensen toe, praat met ze en schat in waar hij ze het beste mee van dienst kan zijn. Het blijkt zelfs vandaag nog moeilijk om lopende robots te maken, en onze spraakgeneratie en – herkenning is evenmin erg goed. We zouden dus kunnen zeggen: die verkoper die blijft nog wel, want er is geen technologie die hem kan vervangen. Maar we weten allemaal dat het anders ging. We zijn online gaan kopen. Wij komen naar de verkooprobot toe, we praten niet meer maar communiceren met tekst en muisklikken. Onder meer omdat het gedrag van consumenten verandert, maakt dat het heel moeilijk om de gevolgen van veel technologische ontwikkelingen te voorspellen.

Fraude herkennen

“Maken we de stap naar financiële professionals zoals accountants en controllers, dan is in die wereld vaak nog het adagium dat we allerlei werkzaamheden weg kunnen automatiseren, maar dat klantcontacten altijd door mensen onderhouden moeten worden. Want de bewering is dat behalve deskundigheid, de persoonlijke relatie zwaar telt. Maar mensen die ooit in reisbureaus werkten beweerden dat óók, en we weten hoe het daarmee afliep.

In de financiële dienstverlening begint het met het verzamelen van informatie, bijvoorbeeld het scannen van bonnetjes en facturen. Maar het is ook al mogelijk de computer te laten vaststellen waar in die informatie abnormaliteiten en afwijkingen zitten door het inbouwen van bepaalde algoritmen. Zo kan bijvoorbeeld fraude worden vastgesteld. In de meeste vakgebieden zullen we stap voor stap verder gaan.”

Autonomie

“Computers krijgen steeds vaker de autonomie om zelf beslissingen te nemen. Bijvoorbeeld wat er het best kan gebeuren na het stellen van een bepaalde diagnose. Dan gaat het al wat meer de kant op van artificiële intelligentie. Het is een gevaarlijke gedachte te denken dat jij in jouw beroep onvervangbaar bent. De technologie kan meer dan je denkt, en waarschijnlijk al meer aspecten van jouw werk dan je vermoedt. Maar zij biedt ook kansen: jij kunt voorop lopen in het formaliseren van beslissingen, zodat computers een bijdrage kunnen leveren. Jij kunt de technologie omarmen en verder ontwikkelen.”

Naam

Dr. Maurits Kaptein

Geboortejaar

1983

Functie

Statisticus en assistent professor kunstmatige intelligentie, schrijver (van het boek ‘De digitale verleiding’), ondernemer

Wilde worden

Uitvinder, skateboarder, muzikant. Allen niet gelukt

Inspiratie

Clifford Nass, hoogleraar aan Stanford University, specialist op het gebied van de interactie tussen mens en computer, ‘omdat hij zo goed was in het vertellen van waarom het onderzoek waar je mee bezig was zo fantastisch belangrijk was’

Vrije tijd

Skate- en snowboarden, surfen, gitaarspelen en drummen

kies een nieuw artikel