Veranderen vraagt een brede blik

Een interview met Leike van Oss 

“Als businesscontrollers in hun werk goed aansluiten op de verandering, ondersteunt dat veranderingsprocessen enorm. Zij kunnen ervoor zorgen dat de juiste criteria worden opgenomen in de planning- en control-cyclus en dat die terugkeren in managementgesprekken. Dat vraagt een bredere blik dan alleen de financiële, en ook inzicht in de sociale en wat meer irrationele kant van veranderen. Veel financials zijn wat vierkant. Als ze geduld weten op te brengen voor het sociale proces en dat weten te combineren met strategische doelen, zijn ze van enorme waarde.

Veranderen vraagt om uitproberen, en dat wat werkt in het dagelijks handelen te verankeren. En je hebt tijd nodig. Want een verandering kun je als management niet ‘bestellen’; het is niet zo dat als je iets bedacht hebt, het ook zo gebeurt. Accepteer dat, net zoals dat het fout kan gaan, of dat je gaandeweg op je oorspronkelijke schreden moet terugkeren. Juist in dat signaleren kunnen controllers een goede rol vervullen.”

Als het niet werkt

“We zijn in Nederland heel talig, cognitief. We hebben de neiging om te denken dat als we de mensen nou maar vertellen hoe we het zien, dat het dan vanzelf goed komt. Maar zo is het helaas niet. Er wordt vaak een groot appèl gedaan op inspiratie. Maar je kunt er niet zomaar op rekenen dat het wel uit de mensen zelf komt. Zij willen er hard aan werken, maar hoe een beoogde verandering moet worden, kunnen ze zich moeilijk voorstellen. Ze hebben het immer nog nooit gedaan. Managers moeten erbij blijven, over de gewenste verandering blijven praten. Niet op een abstracte manier, maar liefst zo praktijkgericht mogelijk. Medewerkers willen ook graag terugpraten als het niet werkt. Dan moet je als manager wel thuis geven.”

Gewoonten

“Het boek dat ik met Jaap van ’t Hek schreef, heet ‘Onderweg – Pragmatisch veranderen in robuuste organisaties’. Robuust wordt door ons niet uitgelegd als groot en log, maar in termen van stabiel en trouw aan gewoonten. Een kwaliteit dus, maar wel een waar je last van kunt hebben. Over gewoonten hoef je niet meer na te denken. Dat heeft voordelen, want je kunt daardoor je werk snel doen en blijft er ruimte over in je hoofd voor de moeilijke dingen. Maar als je wilt veranderen kan dat in de weg zitten. Er moet gedrag voor in de plaats komen waar je minder bedreven in bent. Wat je eenmaal hebt geleerd, leer je niet zo gemakkelijk meer af. Probeer maar eens een nieuwe sport; eerst ben je alleen bezig met de techniek. Heb je die onder de knie, dan kun je meer tactisch en strategisch gaan spelen.”

Nieuwe systemen

“Elke financial weet dat als er een nieuw systeem aankomt – voor planning en control bijvoorbeeld – dat velen toch nog even hun eigen excelsheet ernaast houden. Dat doen ze omdat ze daar handiger en slimmer mee zijn dan met het nieuwe systeem. De vraag is: hoe lang mag je oude vaardigheden naast de nieuwe laten bestaan? Als er geen sprake is van continuïteitsverlies, dan moet je zo snel mogelijk oude systemen weghalen, het nieuwe aan- en het oude afleren. Is er veel continuïteitsrisico, dan houd je het oude systeem nog in de lucht, want je weet dat er door onwennigheid fouten worden gemaakt. Van belang is verder dat nieuwe systemen moeten aansluiten op de patronen van mensen en hun echte werk. Is dat niet zo, dan is de kans groot dat veel mensen niet doen wat er van ze wordt verwacht en creëer je een systeem naast een systeem. Dan wordt het een techniekje, geen wezenlijke verandering.”

Naam

Leike van Oss

Geboortejaar

1964

Functie

Sociaal psycholoog, organisatieadviseur, coach

Wilde worden

Kok, natuurgeneeskundige en acupuncturist (dat laatste werd ze ook)

Inspiratie

Het vermogen van mensen om met imperfectie om te gaan en verandering productief te maken

kies een nieuw artikel